سيد علي اكبر قرشي
308
قاموس قرآن ( فارسي )
قلبى است در اقرب الموارد گفته : عداوت بمعنى خصومت و دورى است بقولى آن اخصّ از بغضاء است كه هر عدوّ مبغض است و گاهى آنكه دشمن نيست مبغض است . 5 - * ( « وَلا تَعاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوانِ » مائده : 2 . عدوان چنان كه از راغب نقل شد و در المنار ذيل آيهء فوق گفته عدم رعايت عدالت در رفتار و معامله با ديگران است لذا بهتر است آن را ظلم معنى كرد يعنى در گناه و ظلم همديگر را يارى نكنيد على هذا اثم از عدوان اعمّ است چنان كه در آيهء : * ( « أَيَّمَا الأَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلا عُدْوانَ عَلَيَّ » ) * قصص : 28 . مراد از آن بىشك ظلم و عدم رعايت عدل است . در آيهء * ( « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ عُدْواناً وَظُلْماً » ) * نساء : 30 . طبرسى فرموده بقولى عدوان و ظلم هر دو يكىاند . به جهت اختلاف لفظ هر دو ذكر شدهاند . به نظر نگارنده مراد از ظلم عصيان و ظلم بنفس و از عدوان ظلم به ديگران است زيرا مشار اليه * ( « ذلِكَ » ) * عبارت است از * ( « لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ ) * . . . * ( وَلا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ) * » ميدانيم كه اكل بباطل عدوان و قتل خويشتن معصيت و ظلم بنفس است . در آيات 85 بقره 2 و 62 مائده - 8 و 9 مجادله - « عدوان » با « اثم » ذكر شده ملاحظهء آيات ما قبل آنها نشان ميدهد كه مراد از « اثم » گناه نسبت بخويش و از « عدوان » ظلم به ديگران است . عُدْوة : * ( « إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى وَالرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ » ) * انفال : 42 . عدوه كنار بيابان و دره است . « العدوة : شاطىء الوادى و جانبه » . يعنى آنگاه كه شما در كنارهء نزديكتر و آنها در كنارهء دور تر بودند و كاروان پائين از شما بود . مراد نزديكى و دورى نسبت بمدينه است چنان كه گفتهاند . عذب : گوارا . * ( « هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَهذا مِلْحٌ أُجاجٌ » ) * فرقان : 53 . رجوع بلغت و تفسير نشان ميدهد كه عذب بمعنى گوارا و فرات بسيار گوارا